Þorvaldur Logason

Trú á að aðferðarfræði náttúruvísinda geti leyst nánast hvaða vandamál sem er og á (gildis) hlutlægan hátt, m.a. þau umhverfisvandamál sem vísindin sjálf hafa átt þátt í að skapa og að vísindin nálgist stöðugt æ fullkomnari þekkingu (myth of progress). Trúa á að náttúruvísindin séu fyrirmynd allrar merkingabærrar ('vísindalegrar') þekkingarleitar og allra fræðasviða. Gjarnan notað um oftrú á rökleg kerfi og oftrú á skynsemi og möguleika mannsins til að stýra náttúrunnil og eigin örlögum. Trú á að formlegar og oft stærðfræðilegar aðferðir náttúruvísindanna geti stutt fullyrðingar betur en aðrar nálganir, m.a. með röklegri sannreynslu og að það leiði til nákvæmari þekkingar (jafnvel hinnar einu sönnu þekkingar og sannleika).

Hin eina og sanna vísindalega aðferð er aðferð sem prófar kenningar sínar og kennisetningar með rannsóknum á náttúrunni frekar en með innsæi eða rökum án athuganna og er empírísk í eðli sínu (þ.e. byggð á þekkingfræði raunhyggjunnar).

Gjarnan notað sem niðrandi orð um það þegar náttúruvísindin eru yfirfærð blint yfir á aðrar fræðigreinar, einsog t.d. félagsvísindi eða hugvísindi, á illa ígrunduðum forsendum. (sjá The science wars, positivism despute.) Einnig notað sem gagnrýni á tækisgildi og markhyggju vísinda (sem útilokar eða vanmetur mikilvægi siðferðis, stjórnmála og merkingarafstæðis)

Vantrú á frumspeki, túlkunarfræði, guðstrú og sálfræðilega túlkun á skynjun fyrirbæra.

Dæmi um gagnrýni á vísindahyggju:
"Bókstafstrú af sérstakri gerð er sú afstaða sem er nefnd vísindahyggja og felst í gagnrýnislausri ýktri trú á að markviss skynsemi okkar, studd vísindum og tækni geti leyst allan vanda og að vandamál sem lendi utan við þeirra svið séu aðeins huglæg álitamál og verði ekki leyst með atbeina skynseminnar."
[Von Wright. Framfaragoðsögnin. Hið íslenska bókmenntafélag 2003. Bls.244.]